मकर संक्रांत हा परस्परातील स्नेह वृद्धिंगत करणारा सण

मकर संक्रांत हा सण भारतातील एक फार मोठा सण असून तो निसर्ग परिवर्तनाचा मोठा भाग असल्यामुळें हा सण दरवर्षी १४ जानेवारी या दिवशी मोठ्या प्रमाणात जगभर साजरा केला जातो. नवीन पीक, निसर्गाच्या चक्रात बदल होत असतो आणि परस्परातील स्नेहभाव व मानावतेचा संदेश घेऊन येत असतो
त्याचप्रमाणे ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक असे महत्व या सणाला प्राप्त झाले आहे.

मकर संक्रांत हा सण शेतकऱ्यांसाठी खूप महत्त्वाचा सण असून या सणाला धार्मिक आणि सामाजिक महत्व प्राप्त झाले आहे. शेतात आणि मळ्यामध्ये तयार झालेल्या धान्याचे वाण महिला एकमेकांना देत असतात. ऊस, हरभरा, बोरे, गव्हाची ओंबी, तीळ इ. सुगडात भरून देवाला अर्पण करतात.

संक्रांत या सणाच्या बाबतींत एक महत्वाची गोष्ट म्हणजे आपली काल गणना ही चंद्रावर आधारित आहे असे आपण मानतो. परंतु, ती सूर्याचे परिभ्रमण यावर अवलंबून असते. त्यामुळे सौर कालगणनेशी संबंधित असा हा सुर्याच्या उत्तरायनाशी जोडलेला महत्त्वाचा असा हा एक भारतीयांचा फार मोठा सण असून तो दरवर्षी १४ जानेवारी या दिवशी मोठ्या प्रमाणात साजरा केला जातो.

मकर संक्रांतीचे आदल्या दिवशी भोगी हा सण संपूर्ण भारत भर साजरा केला जातो. मात्र या सणाला वेगवेगळ्या राज्यात वेगवेगळ्या नावाने ओळखले जाते. पंजाबमध्ये हा सण लोहीरी या नावाने ओळखला जातो.

या दिवशी तीळ लावलेली बाजरीची भाकरी, खर्डा, सर्व सेंग भाज्या, पावट्याचे दाणे, वांगी, बटाटा अश्या सर्व प्रकारच्या भाज्यांची एकत्रित भाजी करून मोठ्या आनंदाने सेवन करतात.

मकर संक्रांतीचे दिवशी महिला एकत्र येऊन एकमेकींना हळदी- कुंकू लावतात. आणि विविध वस्तूंचे वाण म्हणून देतात. एकमेकांना तिळगूळ वाटतात. थोडक्यात ‘तिळगुळ घ्या आणि गोड बोला’ असे म्हटले जाते
याचा अर्थ असा की आपापसातील मतभेद बाजूला सारून या दिवसापासून नवीन वर्षाच्या हार्दिक शुभेच्छा देऊन नविन वर्षात नवीन संकल्प केला जातो.

या मकर संक्रांत सणाचे निमित्ताने मी माझ्या सर्व मित्र व बंधू आणि भगिनींना नम्रपणे सूचित करू इच्छितो की, आपल्यात आपापसातील जे काही मतभेद असतील, काही हेवेदावे किंवा पूर्ववैमनश्य असेल ते सर्व काही या सणाच्या दिवशी विसरून जावे व आपापसात स्नेह वृद्धिंगत करण्याचा उदात्त दृष्टिकोन डोळ्यासमोर ठेऊन ‘एकमेका साह्य करू अवघे धरू सुपंथ’ या उक्ती प्रमाणे आचरण करावे.
…… तीळ- गूळ घ्या आणि गोड गोड बोला.

मा. प्रा . ज्ञानेश्वर बनसोडे
साकुरी, ता. रहाता, जिल्हा. अहिल्यानगर
मो. ९६०४७९७३१६